27 beste boeken over rouw

De 27 beste boeken over rouw: vind hier een overzicht!

Ik heb zelf op 28 jarige leeftijd mijn partner verloren. Boeken over rouw hebben mij toen veel geholpen.

Tijdens rouwen helpen boeken over rouw om herkenning en erkenning te vinden voor gevoelens en gedragingen die bij het rouwen horen.

Wat zijn volgens mij de beste boeken over rouw, rouwverwerking en verlies?

Algemene boeken over rouw en rouwverwerking

Manu Keirse

Helpen bij verlies en verdriet

In dit boek geeft Manu Keirse aan de hand van vele herkenbare voorbeelden boeiend weer dat rouwen niet hetzelfde is als afscheid nemen, maar dat rouwen een proces is van anders leren vasthouden. Door deze voorbeelden wordt een rouwproces en rouwen helder en inzichtelijk. Naast aandacht voor het verlies door de dood, besteedt hij ook aandacht aan andere verliessituaties die vaak onderbelicht blijven, zoals verlies van werk, toekomstperspectief of gezondheid.

Als lezer van dit boek vind je herkenning en erkenning voor je gevoelens. Je krijgt het gevoel niet alleen te zijn en het stelt je gerust dat je op een bepaald moment in staat bent om een stapje verder te zetten in je rouwproces. Hiervoor geeft dit boek veel praktisch toepasbare-  en zinvolle handreikingen.

Vingerafdruk van verdriet

Dit boek over rouw gaat over het leven! Het leven van iemand die een dierbare verloren heeft. En het is ook zeer geschikt voor familieleden, vrienden en kennissen die willen steunen in het proces naar een nieuw leven. Dit boek biedt informatie op welke manieren verdriet zich kan uiten en dat die er mogen zijn! Jezelf toestaan dat je je voelt zoals je je voelt, heeft mij erg geholpen in mijn eigen rouwproces. Manu Keirse doet veel recht aan de moeilijkheid van rouw, omdat hij de juiste woorden geeft aan alle gevoelens en gedrag waar je mee te maken krijgt. Daardoor biedt dit boek veel troost. Je zou het kado moeten doen aan iedereen die met het verlies van een partner, broer of zus, kind of vriend te maken heeft.

Johan Maes & Evamaria Jansen

Ze zeggen dat het overgaat…

Het boek is geschikt voor mensen die iemand verloren hebben, hun naasten die willen steunen en voor hulpverleners die zich verder willen bekwamen in het vak van rouwbegeleiding. Als rouwende weet je vaak zelf niet wat je overkomt en mijn ervaring is ook dat mensen vaak echt niet weten hoe ze je bij moeten staan, ook al willen ze dit wel.

In dit boek over rouw vind je herkenning en inzichten in emoties en gedrag waarmee je te maken hebt in een rouwproces. Ook legt het boek uit dat rouwen niet perse loslaten betekent, maar dat het een zoekproces is naar een andere manier van vasthouden. Het is een uniek proces en het ontwikkelt zich in de loop van ons leven. Het wordt een onderdeel van jezelf. Ook al draag je het verlies je leven mee, het betekent niet dat je minder gezond of veerkrachtig bent.

Voor hulpverleners, zoals ik zelf ook ben, is dit boek interessant omdat het veel oude modellen en overtuigingen over rouw  en rouwprocessen weerlegt en geeft ook uitleg waarom. Een voorbeeld hiervan zijn overtuigingen over gezonde en ongezonde rouwverwerking.

Elisabeth Kübler-Ross

Levenslessen

Dit is een duidelijk geschreven boek over waar het echt om draait in het leven. Elk hoofdstuk is een levensles en bevat duidelijk omschreven belevingen van mensen waar de dood naderde. Ook de beleving van Elizabeth Kübler-Ross, die verlamd was toen ze haar bijdrage aan dit boek leverde, staat erin beschreven.  Mijn ervaring is dat als je te maken krijgt met verlies, je beter beseft wat je echt belangrijk vindt in het leven. Dit boek helpt je om hier even bij stil te staan en is om die reden heel herkenbaar.

Over rouw –  De zin van de vijf stadia van rouwverwerking

Elisabeth Kübler-Ross onderscheidde in het rouwproces 5 fasen. In dit boek legt zij deze fasen uit, maar relativeert deze fasen enigszins met de uitleg dat rouw niet als een lineair proces gezien moet worden, dat iedereen stap voor stap doorloopt. Ze staat stil bij het feit dat bij iedereen het rouwproces anders verloopt. Soms worden fasen overgeslagen, soms blijft men lang stilstaan in één fase, of wordt een fase opnieuw gedaan. Als hulpverlener vond ik het een verhelderend boek om inzicht te krijgen in dit fasemodel.

Lessen voor levenden, gesprekken met stervenden

De eerste druk van dit boek is in 1969. In die tijd kende het onderwerp van dit boek, de dood, veel taboes. Elisabeth Kübler-Ross is als een pionier met mensen die stervende zijn in gesprek gegaan en gevraagd wat hen bezighoudt. Zij pleit ervoor dat mensen die gaan overlijden de ruimte krijgen om te praten over hun gevoelens en ervaringen. En dat er dus ook mensen zijn die kunnen luisteren en de juiste vragen kunnen stellen. Dit boek helpt je daarbij.

Riekje Boswijk-Hummel

Afscheid nemen –  Loslaten wat dierbaar is.

Dit boek over rouw is heel toegankelijk, omdat het eenvoudig en duidelijk geschreven is. Riekje Boswijk-Hummel behandelt diverse herkenbare aspecten die bij afscheid en verlies horen, zoals allerlei vormen van verdriet, angst en boosheid die je kunnen beheersen als je in de rouw bent. Ze verwijst daarbij naar hoofdstukken in het boek. Op die manier kun je over een bepaald aspect veel te weten komen, zonder dat het nodig is het hele boek te lezen. Dat heb ik zelf heel prettig gevonden, omdat ik in die tijd herkenning zocht voor gevoelens en gedrag waar ik op dat moment mee te maken had en ik hierdoor ook heel gericht informatie kon zoeken in het boek. Mijn ervaring met dit boek is dat mensen die in een afscheidsproces zitten, zoals bij het verbreken van de relatie, scheiding en overlijden veel steun ervaren uit dit boek.

Troost. Vragen, geven en ontvangen.

Dit is een boek over rouw voor iedereen die op een betrokken, inlevende manier anderen die een verlies geleden hebben tot steun wil zijn. Op een heldere en praktische manier beschrijft Riekje Boswijk-Hummel wat troost is en hoe we vanuit contact met iemand die het moeilijk heeft, kunnen bieden waar die persoon behoefte aan heeft. Ook legt ze uit hoe belangrijk het is om zelf troost te vragen, maar dat voor velen niet zo makkelijk is.

Riet Fiddelaers-Jaspers en Sabine Noten

Herbergen van verlies – Thuiskomen in het land van rouw

Dit boek is een boek voor rouwbegeleiders. Er wordt veel aandacht besteed aan de invloed van hechting op (latere) rouw. Leven houdt (gebrek aan) liefde in. In het leven leid je ook verliezen en daardoor kunnen allerlei gevoelens gaan opspelen. In het boek wordt in duidelijke bewoordingen uitgelegd hoe onze hersenen en lichaam kunnen reageren op eventuele spanning die verlies kan veroorzaken. Maar met name wordt de wijze waarop de ziel wordt geraakt bij rouw helder uiteengezet. Wat mij meteen aansprak in het boek is de ‘warme’ en erkennende benadering van alle gevoelens en gedragingen die gepaard kunnen gaan als je in de rouw bent. Die warmte uit zich in het woordgebruik wat helder en concreet is, de gedichten en uitspraken die de teksten ondersteunen, de kleuren en tekeningen. Daarnaast eindigt elk hoofdstuk met werkvormen voor de begeleiding, die praktisch toepasbaar zijn.

Riet Fiddelaers-Jaspers

Met mijn ziel onder de arm – Tussen welkom heten en afscheid nemen

In dit prachtige boek over rouw staat de verliescirkel centraal. Hiermee worden alle rouwaspecten belicht, maar ook de elementen die de het rouwproces stagneren. Rouw hoort bij het leven en daarom heeft iedereen ermee te maken. Dit boek geeft je handvatten meer over rouw te weten te komen. Wat daarbij helend werkt is mijns inziens het inzicht dat rouw en verdriet verbonden is met liefde en liefhebben. Riet Fiddelaers beschrijft in de juiste bewoordingen de gevoelens die leven in iemand die te maken heeft met verlies. Daarmee vind je in dit boek herkenning en erkenning. Het kan de opening zijn om het verdriet in jezelf toe te laten en daarmee de liefde weer te kunnen laten stromen.

Rouw na verlies partner

Tim Overdiek

Tranen van liefde – Dagboek van een weduwnaar

Dit is een prachtig dagboek van een man en vader van 2 zonen, die het eerste jaar van rouw beschrijft, na het overlijden van zijn dierbare echtgenote Jennifer. Het staat vol met emoties die zo eerlijk beschreven zijn, dat je meteen met Tim Overdiek en zijn jongens meeleeft. Als lezer ervaar je haast zélf alle gevoelens van de schrijver en word je helemaal meegezogen in het rouwproces. Tim Overdiek verwoord als geen ander hoe je als gezin het eerste jaar na een tragisch overlijden overleeft. Ook nadat het boek uit is, blijft het je nog lang bij. Een absolute aanrader omdat het een zeer leerzame en indringende getuigenis is, maar het biedt mensen die in een soortgelijke situatie verkeren ook veel troost en herkenning.

Femke van der Laan

Stad vol ballonnen

In dit boek vertelt Femke van der Laan, de weduwe van de Amsterdamse burgemeester Eberhard van der Laan vertelt in korte stukjes over zichzelf en de kinderen tijdens het eerste jaar na zijn overlijden. Met de woorden die ze gebruikt voel je de liefde van dit gezin, maar ook het verdriet om een dierbare die er niet meer is en hoe zij haar best doet om te overleven. Ik heb dit boek in 1 keer uitgelezen en vond veel emoties en gedrag erg herkenbaar.

Karin Kuiper

Je mag me altijd bellen – 1001 dagen van rouw

Karin Kuiper is de weduwe van Karel Glastra van Loon. Haar man overleed op 42 jarige leeftijd aan de gevolgen van een hersentumor. Dit boek gaat over 1001 dagen van haar rouw- en herstelproces. Karin verwoordt haar gevoelens en gedachten op een uitstekende manier en het boek leest makkelijk. Je vindt er veel herkenning en begrip voor alle emoties waar je mee worstelt. Het is een fijn boek voor iedereen die een partner verloren heeft, maar het is met name fijn voor jonge weduwen. Immers kom je niet veel leeftijdgenoten tegen die een partner op jonge leeftijd hebben verloren. Dit boek geeft steun, troost, tranen en soms een glimlach om je mond.

Petra van Rij

Gisteren was alles nog goed.

In dit verhaal vertelt Petra van Rij, de jonge weduwe van wedstrijdzeiler Hans Horrevoets (32 jaar), over haar rouwproces en depressiviteit. Maar dit boek gaat ook over haar besluit om na 2 jaar met een camper door Australië en Nieuw-Zeeland te reizen met hun dochtertjes!  Jonge weduwen vinden hier veel begrip voor het verdriet, het alleen moeten opvoeden en het niet kunnen delen van de leuke dingen die je met je kinderen meemaakt. En tegelijkertijd geeft het door haar positiviteit hoop en steun bij je eigen herstelproces.

Rouw na verlies van een kind

Kitty Vromen

Zinvol rouwen

Kitty, moeder van vier volwassen kinderen, vertelt in een intiem autobiografisch verhaal hoe ze het sterven en de dood van haar zoon Robin ervaart en hoe door zijn dood het leven in haar en om haar heen radicaal verandert.  Ze vertelt op indringende wijze dat alle pijnlijke gevoelens een open blik vereisen. Als je je gevoelens toestaat, als je open staat om de pijn te ervaren, brengt je dit een enorme stap verder in zelfkennis en in bewustzijn. Dit boek is geschikt voor iedereen die met rouw en verlies te maken heeft, maar mensen die hun kind verloren hebben of zullen gaan verliezen zullen hier veel herkenning in vinden.

Suzan Hilhorst

Sara en Liv

Suzan Hilhorst, tv-verslaggeefster, beschrijft hoe zij haar dochters Sara en Liv kort na hun geboorte verloor aan een zeldzame stofwisselingsziekte. Ze neemt je mee naar een wereld vol angst en vertwijfeling, verdriet en rouw. Ze geeft je een inkijkje in haar moederhart. Ze vertelt op een openhartige manier over haar enorme liefde voor haar dochtertjes, maar ook over de pijn van het moeten loslaten. En ze doet dit op een zeer toegankelijke manier.

A.F.Th. van der Heijden

Tonio – Een requimroman

Op eerste Pinksterdag 2010 verloor de schrijver zijn 21-jarige zoon Tonio bij een verkeersongeluk. In deze roman schrijft  hij op een prachtige, indringende, ontroerende, aangrijpende manier over de dood van zijn zoon en welke gevoelens die dit teweeg heeft gebracht bij hem en zijn vrouw. Hij probeert het onbegrijpelijke te begrijpen en daarbij een manier te vinden om dit verlies dragelijk te maken. En hoewel het boek over de dood van Tonio gaat, weet de schrijver zijn zoon zo te beschrijven dat je je een levendig beeld vormt van Tonio – en hem mist, zonder hem daadwerkelijk gekend te hebben.

Rouw voor kinderen en jongeren

Sabine Noten

Stapeltjesverdriet –  Stilstaan bij wat is –  Een onderzoek naar de invloed van verlies op zeer jonge leeftijd.

In dit boek over rouw laat Sabine Noten zien hoe groot de invloed kan zijn van verlies op zeer jonge leeftijd. Sabine heeft 30 diepte-interviews gedaan met volwassen mannen en vrouwen die als baby of kind (tot en met vier jaar -én nogmaals in hun latere leven – een groot verlies meemaakten. Sabine laat zien wat jonge kinderen nodig hebben bij een verlies en geeft hier richtlijnen voor. Dit boek is niet alleen onmisbaar voor iedereen die met jonge kinderen en hun verlies te maken heeft maar ook voor volwassenen die op jonge leeftijd een ingrijpend verlies ervaren hebben

Daan Westerink

Verder zonder jou –  Jongeren over de dood van iemand die ze lief is

In dit boek over rouw komen alleen jongeren aan het woord. Zij kunnen het beste vertellen hoe het is om zo jong een dierbare te verliezen. Het is niet alleen een boek voor jongeren die iemand verloren hebben of gaan verliezen, maar zeker ook voor ouders, vrienden en familie, het onderwijs en de gezondheidszorg. Het boek leest vlot en makkelijk weg. In de verhalen komen vind je veel herkenning.

Rouw na verlies van ouders

Daan Westerink

Leven zonder ouders

Als je je ouders verliest betekent dat je onvoorwaardelijke liefde verliest. Het is het definitieve einde van je kind-zijn, hoe de band bij leven ook was! In dit boek komen volwassen zonen en dochters aan het woord. Zij vertellen hoe het was toen zij, op verschillende leeftijden, hun ouder(s) verloren. De verhalen gaan over wat er gebeurd is en welke gevolgen het verlies in hun leven had. In dit boek wordt meteen duidelijk dat iedereen het op zijn eigen manier verwerkt.  Het is een boek om voorop te leggen, zodat je het af en toe nog weer eens pakt. Je krijgt het gevoel dat je niet de enige bent. Je vindt herkenning en erkenning in de verhalen.

Leo Fijen

Het jaar dat mijn vader stierf  

Leo Fijen schrijft in een emailwisseling met benedictijn Anselm Grün steeds over wat hij meemaakt in de laatste levensfase en sterven van zijn vader.  Anselm Grün is voor Leo het luisterend oor en het pastorale hart. Thema’s zoals sterven, afscheid nemen, rouwen komen aan bod. Maar ook de relatie tussen vader en zoon, het overlijden van vader kort na de dood van moeder, het (verschil in) het rouwproces met broer en zussen, het afscheid van het ouderlijk huis, het gevoel van wees zijn. Het is een prettig leesbaar boek, met een zachte toon.

Manu Keirse

Afscheid van moeder

Dit boek gaat over de persoonlijke ervaringen van Manu Keirse tijdens het ziekbed van zijn moeder en bij haar sterven.
Als iemand die je dierbaar is sterft, overkomt je de meest ingrijpende gebeurtenis in een mensenleven. Er komen herinneringen boven. Je kijkt opnieuw naar je relaties. De relatie met je broer(s) en zus(sen), de relatie tussen kinderen en ouders, de relatie met vrienden en vriendinnen. Al deze relaties krijgen een nieuwe betekenis. Dit boek hielp vele lezers hun gevoelens en ervaringen te ordenen en ze beter te leren begrijpen. Op een zachte manier omgaan met ziekte, afscheid en verlies kan helpen om de dood van je dierbare om te vormen tot iets wat nieuwe levenskracht geeft.

Rouw over verlies van een broer of zus

Minke Weggemans

Rouw in de zijlijn – Verhalen van zussen over verlies van een broer of zus.

Als een broer of zus overlijdt, gaat meestal de aandacht uit naar vooral de partner, de kinderen en de ouders. Maar aandacht voor hoe het  jou, als broer of zus emotioneel raakt, wordt nauwelijks gegeven. Minke Weggemans verloor zelf een broer en dit was dit een aanleiding om een boek samen te stellen over rouw van broers en zussen. In dit boek vertelt een aantal vrouwen, in de leeftijd van 26 to 67 jaar, hoe zij met hun verlies en verdriet omgaan en wat voor gevolgen het verlies heeft voor hun leven. Broers en zussen kunnen in dit boek veel (h)erkenning vinden voor hun eigen rouwproces.

Broers rouwen ook – Verhalen van broers over verlies van een broer of zus.

Daar waar in ‘Rouw in de zijlijn’  zussen aan het woord gekomen zijn, komen in dit boek de broers aan het woord. Zij zoeken balans in hun leven nadat hun broer of zus overleden is. Ieder verhaal is anders van toon en stijl; het zijn persoonlijke verhalen die aan ons onthuld worden. Hieruit blijkt dat als je een broer of zus verliest, dit je hele gedachten- en gevoelswereld overhoop kan halen. En dat er veel liefde tussen broers en zussen blijft bestaan, ook na het overlijden. In dit boek zul je, als broer, veel van de gedachten, gevoelens en ervaringen die in de verhalen naar voren komen, gaan herkennen.

Als je een broer of zus verliest

Als in een gezin een kind overlijdt, gaat de aandacht voornamelijk uit naar het verdriet van de ouders en/of de partner van de overledene. Voor de andere kinderen uit het gezin, de broers of zussen van het kind dat overleden is, wordt in het algemeen weinig aandacht besteed. Het is een vergeten vorm van rouw. In dit boek wordt met verhalen van intussen volwassen broers en zussen, die op jeugdige leeftijd hun broertje of zusje verloren hebben, hierover verteld. Het gaat niet alleen over pijn hoe het gegaan is, maar het gaat ook over hoe deze broers en zussen hun leven weer hebben opgepakt. Indrukwekkend voor iedereen die hiermee te maken krijgt, maar ook zinvol voor mensen van wie de broers en zussen nog leven, omdat je hierdoor (nog) meer waardering gaat krijgen over de bijzondere band die je als broers en zussen met elkaar hebt.

Rouw bij zelfdoding

Jolien van der Kooij – Wouter de Jonge
‘leven met zelfdoding’, 60 brieven van nabestaanden over hun verdriet en liefde, woede en respect, wanhoop en hoop

Dit boek hoopt antwoord te geven op vragen over wat er met je gebeurt nadat je kind, je partner, je vader of moeder, een broer, zus of hele goede vriend zichzelf om het leven brengt. Er staan zestig brieven in van mannen en vrouwen die in het verleden met zelfdoding van een dierbare te maken hebben gehad die gericht zijn aan een lotgenoot.  Ze hopen lotgenoten te helpen door hun eigen ervaring te delen. Deze brieven gaan over hun verdriet en liefde, woede en respect, wanhoop en hoop. Het geeft een intieme inkijk in het leven en inzicht in alle emoties, kwetsbaarheid, kracht en veerkracht die daarmee gepaard gaan. Het is een boek om steeds weer even ter hand te nemen. Een aanrader voor wie steun zoekt én voor mensen in de omgeving die steunend willen zijn, omdat het handvatten bevat om helpend voor de nabestaanden te kunnen zijn.

Rouw bij mannen

Tim Overdiek en Wim van Lent

Als de man verliest

Iedereen gaat op zijn eigen manier met verlies om. Maar de manier waarop vrouwen met verlies omgaan, verschilt met de wijze waarop mannen rouwen. Vaak heeft dit te maken met de boodschappen die mannen hebben meegekregen vanuit het gezin van herkomst. Daar waar vrouwen geneigd zijn tot praten en delen, is verlies van controle voor een man het meest frustrerend. Menig man valt terug op destructief gedrag en isolement ligt op de loer. In dit boek staan waardevolle lessen en inzichten, gebaseerd op de rijke ervaring die de auteurs hebben met mannen die met verlies zijn geconfronteerd. In het boek worden voorbeelden beschreven van mannen die zich lieten interviewen over dit onderwerp. Het is een toegankelijk boek en zal ‘de man’ aanspreken op zijn emotie zonder zijn ‘man zijn’ aan te tasten.

 

Naast het lezen van boeken over rouw kunnen gesprekken helpen bij rouwverwerking. Zie hier voor mogelijkheden binnen mijn praktijk.